Qisqacha mazmuni
Protokol shizofreniyaning turli shakllari va kechish turlarida tashxislash, davolash, qaytalanishlarning oldini olish hamda reabilitatsiyani qamrab oladi. Kasallik alahlash, gallyutsinatsiyalar, tafakkur buzilishlari va katatonik belgilar kabi produktiv simptomlarning negativ, kognitiv, affektiv va xulq-atvor buzilishlari bilan birga kelishi sifatida ko‘rib chiqiladi. Birinchi psixotik epizod, takroriy zo‘rayishlar, uzluksiz kechish va remissiya davriga alohida e’tibor beriladi.
Tashxis klinik suhbat, ruhiy holatni baholash hamda bemor va uning yaqinlaridan olingan ma’lumotlarga asoslanadi. Simptomlarning boshlanishi va rivojlanishi, prodromal o‘zgarishlar, ijtimoiy faoliyat, psixoaktiv moddalar iste’moli, somatik va nevrologik kasalliklar aniqlashtiriladi. Depressiya, suitsidal yoki tajovuzkor moyillik va kognitiv buzilishlar baholanadi. Dastlabki ko‘rikda mo‘ljal olish, kasallik belgilariga tanqidiy munosabat, nutq va tafakkur dezorganizatsiyasi, o‘ziga xizmat qilish, o‘qish va mehnat faoliyati ham baholanadi. Zarur holatda simptomlar dinamikasi standart klinik shkalalar yordamida qayd etiladi. Laborator va instrumental tekshiruvlar shizofreniyani bevosita tasdiqlamaydi; ular psixozning organik, nevrologik, somatik yoki toksik sabablarini istisno qilish va davolash xavfsizligini ta’minlash uchun qo‘llanadi.
Davolashning asosini o‘tkir simptomlarni bartaraf etish, holatni barqarorlashtirish va qo‘llab-quvvatlash bosqichlaridagi antipsixotik terapiya tashkil qiladi. Tanlov avvalgi samaradorlik, ko‘tara olish, hamroh kasalliklar, nojo‘ya ta’sirlar xavfi va davolanishga rioya qilishga qarab individual belgilanadi; terapiyaga chidamli holatlar uchun alohida yondashuv ko‘rsatilgan. Dori vositalari psixota’lim, oila bilan ishlash, kognitiv-xulqiy terapiya, kognitiv remediatsiya, ijtimoiy ko‘nikmalar va mehnat-maishiy moslashuvni qo‘llab-quvvatlash bilan to‘ldiriladi. Maqsad — barqaror remissiya, qaytalanishlarning kamayishi va hayot sifatining tiklanishi. Ushbu matn protokol mazmunining sharhi bo‘lib, individual tibbiy tavsiya o‘rnini bosmaydi.