Qisqacha mazmuni
Protokol qon-tomir kognitiv buzilishlarining demensiyagacha bo‘lgan holatlaridan tortib qon-tomir demensiyasigacha bo‘lgan shakllarini qamrab oladi. Insultdan keyingi, multiinfarkt, subkortikal, ishemik, gemorragik va boshqa turlar, shuningdek aralash tomir-degenerativ zararlanish tasvirlanadi. Klinik ko‘rinish serebrovaskulyar shikastlanishning joyi va hajmiga bog‘lanadi hamda axborotni qayta ishlashning sekinlashuvi, diqqat va boshqaruv funksiyalari, xotira, yurish, muvozanat, kayfiyat va xulqdagi o‘zgarishlarni o‘z ichiga olishi mumkin. Buzilish darajasi faqat test natijasi bilan emas, avvalgi faoliyat va mustaqillikning pasayishi bilan ham belgilanadi.
Tashxis bemor va uni yaxshi biladigan shaxs bilan suhbat, qon-tomir va nevrologik anamnez, kundalik faollik, to‘liq nevrologik ko‘rik hamda neyropsixologik testlarga asoslanadi. Hujjatda boshqaruv funksiyalaridagi buzilishlarga sezgir qisqa kognitiv shkalalar berilgan. Laborator tekshiruvlar kognitiv kamchilikni keltirib chiqarishi yoki kuchaytirishi mumkin bo‘lgan metabolik, endokrin, tanqislik va boshqa holatlarni aniqlashga yordam beradi. Bosh miya KT yoki MRTsi tomir o‘zgarishlarini baholash, qisman qaytar sabablarni istisno qilish va qon-tomir, Alsgeymer hamda boshqa demensiyalarni farqlashning majburiy qismi sifatida ko‘rsatilgan.
Davolash asosiy serebrovaskulyar kasallik va qon-tomir xavf omillarini tuzatish, insultning ikkilamchi profilaktikasi hamda kognitiv va nerv-ruhiy belgilarni simptomatik davolashni birlashtiradi. Demensiyada antixolinesteraza vositalari va memantin ko‘rib chiqiladi; tanlov klinik shakl, hamroh kasalliklar va foyda-xavf nisbatiga bog‘liq. Dorisiz yordam jismoniy faollik, kognitiv stimulyatsiya, ergoterapiya va tinch, tartibli muhitni o‘z ichiga oladi. Uzoq muddatli reabilitatsiya o‘z-o‘ziga xizmat, nutq, yurish, muvozanat, yiqilishlarning oldini olish, uy sharoitini moslashtirish va oilani o‘qitishni qamrab oladi. Profilaktik qism qon-tomir xavflari, jismoniy, aqliy va ijtimoiy faollikka multimodal yondashuvni bayon qiladi.