Qisqacha mazmuni
Protokol bolalarda nutq va til rivojlanishining spetsifik buzilishlariga bag‘ishlangan. Unda tovush talaffuzi, ekspressiv va retseptiv nutq, nutq ravonligi hamda tildan pragmatik foydalanishdagi buzilishlar yoritilib, MKB-10 va MKB-11 toifalari o‘zaro taqqoslanadi. Hujjat nutq rivojlanishining yoshga xos bosqichlarini tavsiflaydi va birlamchi nutq buzilishini eshitish pasayishi, intellektual rivojlanish buzilishi, autizm spektri buzilishi, epilepsiya, bosh miya jarohati yoki boshqa nevrologik holatlar bilan bog‘liq nutq muammolaridan farqlash zarurligini ta’kidlaydi.
Tashxislash bo‘limida homiladorlik va tug‘ruq, dastlabki psixomotor hamda nutq rivojlanishi, oilaviy anamnez, bolaning xulqi va muloqoti haqida batafsil ma’lumot yig‘ish ko‘zda tutilgan. Murojaat qilingan nutqni tushunish, lug‘at boyligi, grammatik tuzilish, talaffuz, bog‘langan nutq hamda buzilishning ta’lim va ijtimoiy munosabatlarga ta’siri baholanadi. Klinik tekshiruv ruhiy, somatik va nevrologik holatni qamrab oladi; bolalar psixiatri, nevrolog, logoped, psixolog va boshqa mutaxassislarning hamkorligi nazarda tutiladi. Laborator va instrumental tekshiruvlar asosan differensial tashxis uchun qo‘llanadi, tegishli nevrologik yoki paroksizmal belgilar bo‘lsa EEG va videomonitoring ko‘rib chiqiladi.
Davolash individual va kompleks dastur sifatida bayon etilgan. Asosiy o‘rin logopedik mashg‘ulotlar, logoritmika, eshituv idroki, motorika, diqqat, xotira va kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirishga beriladi. Oila, pedagog, logoped, psixolog, ergoterapevt va jismoniy terapevt qatnashadigan fanlararo dasturlar tavsiflanadi; dori vositalari bo‘limida ayrim simptomatik usullar keltirilgan. Reabilitatsiya erta aralashuvga, uy va ta’lim muhitida nutq hamda ijtimoiy ko‘nikmalarni mustahkamlashga yo‘naltiriladi. Profilaktika qismida psixomotor va nutq rivojlanishini kuzatish, xavf guruhlarini erta aniqlash va o‘z vaqtida tibbiy kuzatuvga olish yoritilgan.