Qisqacha mazmuni
Protokol depressiv epizod va rekurrent depressiv buzilishga bag‘ishlangan. Unda kayfiyatning barqaror pasayishi, qiziqish va zavqning yo‘qolishi, quvvat kamayishi, tez charchash, diqqat, uyqu va ishtaha buzilishlari, aybdorlik hissi, kelajakka umidsiz qarash hamda o‘ziga zarar yetkazish fikrlari asosiy belgilar sifatida yoritiladi. Simptomlarning davomiyligi, soni, kundalik faoliyatga ta’siri, psixotik belgilar va avvalgi epizodlar hisobga olinadi. Rekurrent depressiyani aniqlashda anamnezda maniya yoki gipomaniya bo‘lmasligi muhim.
Dastlabki aniqlash birlamchi tibbiy yordamda amalga oshirilishi mumkin, yakuniy tashxisni esa psixiatr qo‘yadi. Baholash hozirgi va oldingi epizodlar, suitsidal xavf, ehtimoliy maniya, psixoaktiv moddalar, qabul qilinayotgan dorilar va somatik kasalliklar haqida maqsadli suhbatni o‘z ichiga oladi. Og‘irlik va dinamika Hamilton hamda Montgomery—Åsberg shkalalari bilan baholanishi mumkin. Fizik, laborator va instrumental tekshiruvlar depressiyani bevosita tasdiqlash uchun emas, balki boshqa sabablarni istisno qilish, somatik xavflarni baholash va davolashni xavfsiz rejalashtirish uchun xizmat qiladi.
Yordam rejasi epizod og‘irligi, psixotik belgilar, suitsidal xavf, hamroh kasalliklar va avvalgi davolash natijasiga mos tuziladi. Protokol faol, barqarorlashtiruvchi va qaytalanishga qarshi bosqichlarni ajratadi. Yengil va ayrim o‘rtacha epizodlar ambulator davolanishi mumkin; og‘ir yoki psixotik depressiya va yuqori suitsidal xavf statsionar yordamni talab qiladi. Antidepressantlar, psixota’lim va tasdiqlangan psixoterapiya, ayniqsa kognitiv-xulqiy va interpersonal usullar qo‘llanadi; og‘ir yoki chidamli holatlarda maxsus muolajalar ko‘rib chiqiladi. Yaxshilanishdan keyin samarali davoni davom ettirish, nojo‘ya ta’sirlar va qaytalanish belgilarini kuzatish muhim. Bu hujjat sharhi bo‘lib, individual tavsiya emas.