Qisqacha mazmuni
Protokol bipolyar affektiv buzilishni kayfiyat va faollikning keskin o‘zgaruvchi epizodlari bilan kechadigan surunkali, qaytalanuvchi kasallik sifatida ko‘rib chiqadi. Klinik kechish maniya, gipomaniya, depressiya va aralash holatlarni, ayrim hollarda psixotik simptomlarni o‘z ichiga olishi mumkin; fazalar orasida to‘liq yoki qisman tiklanish kuzatiladi. Hujjat I va II turdagi buzilishlarni, joriy epizod xususiyatlarini, remissiyani va tez siklli kechishni hisobga oladi.
Tashxis faqat hozirgi holatni emas, kasallikning butun tarixini baholashni talab qiladi. Qarama-qarshi qutbdagi avvalgi epizodlar, depressiyali bemordagi ehtimoliy gipomaniya, oilaviy anamnez va yaqinlar ma’lumoti aniqlashtiriladi. Psixoaktiv moddalar, dorilar, somatik yoki organik sabablar ham tekshiriladi. Suitsidal xavfni baholash majburiy. Laborator va instrumental usullar bipolyar buzilishni bevosita tasdiqlamaydi, biroq boshqa sabablarni istisno qilish, metabolik, yurak-qon tomir va endokrin holatni aniqlash hamda terapiyani xavfsiz kuzatishga yordam beradi.
Davolash epizod qutbi va og‘irligi, qo‘zg‘alish, psixoz, suitsidal xavf, hamroh kasalliklar va reproduktiv omillarga bog‘liq. Maniyada kayfiyatni barqarorlashtiruvchi va antipsixotik vositalar, bipolyar depressiyada esa shu holatga mos strategiyalar qo‘llanadi. Antidepressantlarni asossiz yakka qo‘llash maniyaga o‘tish va fazalar tezlashishi xavfi sabab tavsiya etilmaydi. O‘rtacha yoki og‘ir maniya, keskin xulqiy buzilish va yuqori xavf statsionar yordamni talab qilishi mumkin. Uzoq muddatli profilaktika normotimik terapiya, psixota’lim, oila bilan ishlash, psixoterapiya, uyqu-faollik ritmini barqarorlashtirish, tahlillar va yangi fazaning erta belgilarini kuzatishni o‘z ichiga oladi. Maqsad — eutimiya, ijtimoiy moslashuv va hayot sifatini saqlash. Bu protokol sharhi, individual davolash sxemasi emas.